Scenariusz zazwyczaj wygląda podobnie: dowiadujesz się o powołaniu do spadku – czy to z mocy ustawy, czy na podstawie testamentu i zastanawiasz się, czy przyjąć spadek.
Dziedziczenie to nie tylko przywileje, ale też obowiązki i ryzyka. W prawie spadkowym bardzo sprawdza się powiedzenie, że brak decyzji to też decyzja. Może ona jednak okazać się kosztowna i poważna w skutkach nie tylko dla Ciebie, ale także Twoich dzieci.
Oto trzy kluczowe kwestie, które powinieneś rozważyć, zanim przyjmiesz spadek.
1. Spadek to także długi
Wiele osób utożsamia spadek z nieruchomościami, oszczędnościami na koncie bankowym, kosztownymi przedmiotami, obligacjami. Niestety, w skład masy spadkowej wchodzą również pasywa, czyli zobowiązania finansowe zmarłego.
Takim zadłużeniem mogą być np.:
- kredyt hipoteczny, także w walucie obcej (CHF, EUR) oraz konsumencki,
- pożyczki długo- i krótkoterminowe (tzw. chwilówki),
- bieżące opłaty za mieszkanie, prąd, gaz, wodę, telefon,
- długi firmowe – jeśli zmarły prowadził działalność gospodarczą.
Przed decyzją o przyjęciu spadku warto rozeznać się w sytuacji finansowej spadkodawcy, poprzez:
- zwrócenie się do komornika sądowego o przeprowadzenie spisu inwentarza,
- przejrzenie dokumentów zmarłego (np. akty notarialne, umowy o prowadzenie rachunku bankowego, certyfikaty inwestycyjne, wezwania do zapłaty, korespondencję sądową lub od wierzycieli) – o ile jest do nich dostęp.
Niestety spadku nie można przyjąć tylko w części – albo przyjmuje się go w całości, albo odrzuca całkowicie. Przed długami spadkowymi można częściowo zabezpieczyć się poprzez przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że odpowiedzialność za długi jest ograniczona do wysokości aktywów w spadku. Na złożenie stosownego oświadczenia spadkowego spadkobierca ma 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku (np. śmierci, otwarcia testamentu, odrzucenia spadku przez bliższych spadkobierców).
2. Wejście w postępowania sądowe zmarłego
Spadkobierca zostaje następcą prawnym zmarłego. Jeśli zmarły był w trakcie procesu sądowego – np. o zapłatę odszkodowania albo o unieważnienie umowy kredytowej na kredyt w CHF – ta sprawa staje się teraz sprawą spadkobiercy.
Sąd zawiesza postępowanie do momentu zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych. Następnie podejmuje postępowanie już z udziałem spadkobiercy. Zapadły wyrok również będzie dotyczył spadkobiercy nawet pomimo tego, że nie on rozpoczął sprawę.
3. Dział spadku
Jeśli spadek przypada co najmniej dwóm spadkobiercom, to staje się on współwłasnością w częściach ułamkowych – stosownie do odziedziczonego udziału w spadku.
Jest to sytuacja z założenia przejściowa, ale i konfliktogenna – na skutek dziedziczenia współwłaścicielem mieszkania może stać się np. żona zmarłego i dziecko zmarłego z poprzedniego związku, a więc osoby niespokrewnione ze sobą, często skonfliktowane i niechętne wobec siebie.
Rozwiązaniem jest dział spadku, czyli działania, w których ustala się, kto dostaje konkretne przedmioty na własność, a kto musi zostać spłacony.
Jak można podzielić spadek?
- umownie: to szybsza i tańsza droga; jeśli spadkobiercy są zgodni, umowę można zawrzeć u notariusza lub w formie pisemnej, jeśli w spadku nie ma nieruchomości,
- sądowo: konieczna, gdy między spadkobiercy są w sporze. Jest bardziej czasochłonna i kosztowna, niż podział umowny.
Podsumowując, przyjęcie spadku to ważna decyzja finansowa. Zanim podpiszesz dokumenty, zrób rzetelny rachunek zysków i strat oraz wybierz najkorzystniejszą dla siebie opcję.
Czy potrzebujesz pomocy w ustaleniu składu majątku lub przeprowadzeniu działu spadku? Przeanalizuję sytuację i pomogę przejść przez formalności bez zbędnego stresu. Skontaktuj się ze mną.