Czy istnieje prezent, którego nikt nie chciałby dostać? Tak – to taki, który obdarowanemu może sprawić kłopoty.
W środowisku medycznym temat wdzięczności pacjentów powraca regularnie. Pacjenci, zwłaszcza korzystający ze świadczeń finansowanych z NFZ, często czują potrzebę dodatkowego podziękowania za uratowanie życia lub poprawę zdrowia.
Jednak zwykły wyraz wdzięczności, nawet drobny upominek może w pewnych okolicznościach urosnąć do rangi łapówki i stać się źródłem poważnych problemów dla personelu medycznego.
Przestępstwo przyjęcia korzyści majątkowej wiąże się z pełnieniem funkcji publicznej.
Oznacza to, że mogą je popełnić osoby zatrudnione w jednostkach finansowanych ze środków publicznych np. w szpitalach, przychodniach czy zakładach opiekuńczych.
Dla popełnienia przestępstwa wystarczy przyjęcie korzyści lub jej obietnicy w związku z pełnieniem funkcji, czyli w związku z pracą w publicznej ochronie zdrowia.
Nie ma znaczenia:
- czy w zamian za korzyść doszło do naruszenia prawa – wystarczy sam fakt wręczenia korzyści,
- wartość korzyści majątkowej lub osobistej i subiektywne jej postrzeganie – nawet symboliczny upominek może być uznany za korzyść majątkową; niska wartość może wpłynąć na łagodniejszy wymiar kary (wypadek mniejszej wagi), ale nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności karnej,
- czy otrzymujący korzyść jej oczekiwał czy nie – wystarczy sam fakt przyjęcia, nawet jeśli lekarz lub inny medyk takiej gratyfikacji nigdy nie oczekiwał,
- gdzie dochodzi do wręczenia korzyści – nieważne, czy to duży szpital miejski czy mały ośrodek zdrowia – prawo obowiązuje wszędzie tak samo,
- społeczne poczucie, tradycja, przyjęty zwyczaj – w orzecznictwie przesądzono już, że nie ma obyczaju dodatkowego wynagradzania personelu medycznego i nie jest to okoliczność wyłączająca przestępstwo.
Najbezpieczniejsza zasada: Zero tolerancji
Z prawnego punktu widzenia bezpiecznym wyjściem jest nieprzyjmowanie żadnych prezentów. Nawet najbardziej „niewinny” przedmiot, wręczony w szczerej wdzięczności i dobrej intencji, może stać się źródłem problemów zawodowych i osobistych.
Warto też pamiętać, że medal ma dwie strony: pacjent, który wręcza „korzyść”, również naraża się na odpowiedzialność karną.
Edukacja personelu to najlepsza profilaktyka. Masz wątpliwości, jak reagować w trudnych sytuacjach w kontakcie z pacjentem? Chcesz przeprowadzić szkolenie w swojej placówce, by chronić zespół przed ryzykiem prawnym? Skontaktuj się ze mną.